Bebek beslenmesinde nelere dikkat edilmeli?

Sağlıklı yaşam için dengeli beslenmenin önemi büyük. Büyüme ve gelişme döneminde olan çocuklarda sağlıklı beslenmenin önemi çok daha fazla. Çünkü beslenme bozulunca büyüme ve gelişmenin geri kalma ihtimali ortaya çıkıyor. Bu nedenle özellikle ilk bir-iki yaş içerisinde çocuğun beslenmesinin doğru olup olmadığına, büyüme ve gelişmesinin normal olup olmadığına özel olarak özen gösterilmesi gerekiyor.

Aşağıda bebeklerin beslenmesinde dikkat edilmesi gereken genel kuralları derlemeye çalıştık. Çocukların gelişmesinde bir gerilik ya da herhangi bir besin maddesinde eksiklik tespit edildiğinde vakit geçirilmeden bir hekime danışmakta yarar var.

Enerji ihtiyacı: Yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, iklim ve zihinsel aktiviteye bağlı olarak değişiklik gösterir. Vücudun birçok ihtiyacı için (yani solunum, dolaşım boşaltım, oyun çalışma gibi) enerji gerekir. Çocuklarda bunlara ilaveten büyüyüp gelişebilmek için de enerjiye ihtiyaç vardır. Vücudun her bir gram ağırlığı için 35 kilo kalori (kcal) enerji gerektiği biliniyor. Onun için çocukluk döneminin alınan enerjinin üçte biri büyüme için harcanmaktadır. Besinlerin enerji değerleri birbirinden farklıdır. 1 gram yağ 9 kcal., 1 gram karbonhidrat 4 kcal ve 1 gram protein 4 kcal enerji verir.

Günlük enerji ihtiyacının %50’sinin karbonhidratlardan, %35’inin yağlardan, %15’inin de proteinlerden sağlanması idealdir.

Protein: Vücudun yapı taşı olan aminoasitler proteinlerden temin edilir. Hücrelerin çalışması, dokuların büyümesi ve yenilenmesi için proteinlere ihtiyaç  vardır. Kaslarda, deri, diş, tırnak gibi dokularda, kanda, hormonlarda da protein bulunur. Eğer yeterli enerji alınamazsa alınan besinlerdeki protein enerji kaynağı olarak kullanılır.  Bu da vücut gelişimini olumsuz yönde etkiler. Uzmanlar günlük protein ihtiyacını kilo başına 1 ila 3 gr. olarak öneriyor. Bu oran çocuğun yaşına göre ayarlanmalı.

Proteinler baklagillerde, et, tavuk, süt, peynir ve yumurtada bol miktarda bulunur. Hastalık hallerinde, büyüme dönemlerinde ve benzeri durumlarda protein ihtiyacı artar.

Yağlar: Başlıca enerji kaynağı yağlardır. Sıvı yağlar veya hayvansal yağlar dengeli bir şekilde tüketilmelidir. Yağlar, zeytin, ayçiçeği, susam, ceviz, fındık, fıstık veya mısırda fazla miktarda bulunur. Beslenmede ağırlıklı olarak zeytinyağı tercih edilmeli, ilerleyen yaşlarda susam, ceviz, fındık gibi yemişlerden alınan yağlara da yer verilmelidir. Süt, peynir vb. ürünlerle birlikte hayvansal yağlar da alınmaktadır. Çocuğa ilk bir yıl içinde günde kilo başına 4-5 gram yağ gereklidir.

Su: Temel besin maddelerinden birisi de sudur. Su ayrıca vücut ısısının ayarlanmasında da önemli rol oynar. Solunum sistemi, deri, büyüme, idrar ve dışkı yolu ile olan kayıpları karşılamak için düzenli olarak su tüketilmesi lazımdır. Yenidoğan bebeklerde vücut  ağırlığının  %75’i sudur. Büyüdükçe bu oran azalır ve %40′a kadar iner. Alınan sıvının %3-10’u dışkı ile %40-50’si  akciğerlerden %40-50’si de böbreklerden atılmaktadır. Sıvı miktarı vücut yüzeyine göre hesaplanır.  Metrekare başına 1500 cc suya ihtiyaç vardır. Yenidoğum döneminde ilk bir hafta kilogram başına günde 80-90 ml su hesaplanır. Daha sonra günde kilogram başına 100-120 ml’ye çıkartılır.

Vitaminler: Büyüme ve gelişmede önemli roller oynayan besin maddeleridir. Vücuttaki birçok işlemde önemli roller oynarlar. Hangi vitaminin eksikse ona ait belirtiler ortaya çıkar.

A vitamini eksikliğinde; gece körlüğü, göz hastalıkları, büyüme yavaşlığı, enfeksiyonlara karşı direncin azalması gibi beslenme ve gelişme bozuklukları ortaya çıkar.

B vitamini eksikliğinde; sinir sistemi hastalıkları, vücutta şişme, kalp yetmezliği, huzursuzluk, ses değişiklikleri, gözde yanma, kaşıntı, bulanık görme, dilde rahatsızlık, ishal, unutkanlık, kansızlık, havale, saçlarda dökülme, iştahsızlık, kas ağrıları, cilt hastalıkları görülür.

C vitamini eksikliğinde; İskorbit denilen, diş eti kanamalarıyla kendini gösteren rahatsızlığa rastlanır. Kemik gelişimi bozulur.

D vitamini eksikliğinde; raşitizm denilen kemiklerde bozulmalar, eğrilmelerle kendini gösteren rahatsızlık ortaya çıkabilir.

E vitamini eksikliğinde; erken ve ufak doğan bebeklerde kansızlık oluşabilir.

K vitamini eksikliğinde; vücudun değişik yerlerinde kanamalar olur.

Mineral ve eser elementler: Hücre fonksiyonlarında hormon ve doku yapımında kullanılan proteinlerin her gramı için 0,3 gr. mineral depolanır. Çok çeşitli olan bu minerallerin başlıcaları; kalsiyum, magnezyum, potasyum, sodyum, fosfor, klor ve sülfürdür. Bunların dışında az miktarda flor, bakır, çinko, krom, magnezyum ve selenyum gibi minerallere de ihtiyaç vardır. Bu mineral ve eser elementleri yeterli miktarda almak büyüme ve gelişme için önemlidir.

Temel besin grubları

Etler ve yumurta: Bunlar önemli birer protein kaynağıdır. Etler ve yumurtada, B grubu vitaminler ile demir bol miktarda bulunur. Balık etinde bunlara ilaveten iyot da mevcuttur. Çocuk beslenmesinde yumurta önemli yer tutar.

Süt ve süt ürünleri: Süt hem protein hem de kalsiyum yönünden zengindir. Süt ürünlerinde A ve B vitamini de bol miktarda bulunur.

Sebze ve meyveler: Mineral ve vitamin bakımından oldukça kıymetlidir. Sebze ve meyvelerde C vitamini ile A vitamini de bol miktarda bulunur.

Tahıllar: Buğday, pirinç, mısır çavdar, yulaf ve arpa gibi tahıllardan oluşur. Sözü edilen tahıllar protein yönünden zengindir. Ayrıca enerji kaynağıdır. B grubu vitaminler ihtiva eder.

Baklagiller: Nohut, fasulye, soya fasulyesi, mercimek, bakla, bezelye gibi besinlerdir. Baklagillerde bol miktarda minarel de vardır. Ayrıca B grubu vitaminler içerirler.

Çocuk beslenmesinde besinlerin hazırlanmasında kullanılan suyun temiz olduğundan emin olunmalıdır. Bunun için temiz ve sağlıklı suya erişmede sorun varsa kaynatılmış soğutulmuş su kullanılması iyi olur. Besinler mümkün olduğunca taze hazırlanmalıdır. Hazırlayan kişi de temizlik kurallarına dikkat etmelidir.

Çocuğun beslenme durumu düzenli aralıklarla değerlendirilmelidir. İlk bir yıl her ay kilo, boy ve baş çevresi uzunluğu ölçülmeli, büyüme gelişme cetvellerine işlenmelidir. İki ay üst üste kilo almayan çocukta büyüme duraksamış demektir. Bunun sebebinin araştırılması yerinde olur.

Çocukların beslenme durumları ile ilgili yapılan araştırmalarda anne sütüyle beslenmelerinin elzem olduğu gözlenmiştir. Ülkemizde anne sütü ile beslenme süresi ortalama 12 aydır. Çocuğun özellikle  ilk 6 ay boyunca anne sütüyle beslenmesi şarttır. Süt üretimi ile ilgili sorun olmayan her anne ilk 6 ay boyunca çocuğunu kendi sütü ile emzirmelidir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>