Bunama ve tedavisi

Bunama sorunu yaşayan yaşlıların belleği ve diğer yüksek zekâ fonksiyonları yıkıldığından, günlük hayatla ilgili sorunları anlaması ve çözmesi zorlaşır. Yaşlının kendi başına yaşamını sürdürmesi zor olur, başkalarına bağımlı hale gelir. En hafif geçebilecek beden hastalıklarına karşı dirençsizdir. İlaçlarını muntazam alamaz, hastalık ilerledikçe beslenme ve elbiselerini giyip çıkarma gibi en basit günlük faaliyetlerde bile başkalarının yardımına ihtiyaç duyar.

Bunama sorunu olan hastaya destek aile üyelerinden, akrabalardan, komşulardan gönüllü yardımda bulunmak isteyen kişilerden gelir. Hastanın aile ve yakın çevresinden gelebilecek hiçbir destek yoksa sürekli olarak bir kurumda bakılması zorunlu hale gelir. Hastalığı ilerlemiş bir bunama hastasını barındırabilecek, ona tıbbi ve psikolojik tedaviyi yapabilecek kurumlar ülkemizde ne yazık ki yaygın değildir.

Bunamada en sık rastlanan sorunlarla nasıl başedileceği konusuna girmeden önce tedavide yardımcı olacak noktalar üzerinde durulmalıdır: Hekim, yaşlıda sadece yakın zamanda çıkmış zihinsel bozukluklar ve tıbbi sorunların nedenleri üzerinde durmamalı, ayrıca hastanın ekonomik, sosyal ve yasalarla ilgili sorunlarına da eğilmelidir. Hekim, hasta yakınlarının ve gönüllü kurum ve kişilerin yaşlıya nasıl yardım edebilecekleri konusunda da bilgi toplamalıdır.

Hastanın kalp-damar ve solunum sistemlerine özel dikkat gösterilerek fiziksel sağlığının en iyi şekilde sürmesine çalışılmalıdır. Yeterli beslenmeye ve diş bakımına dikkat edilmelidir. Yüksek oranda çeşitli vitaminleri ve mineralleri içeren desteklerin verilmesi gerekebilir, bu konuda hekimin görüşü alınmalıdır. Uygun işitme aleti ile işitme zayıflığı düzeltilmeye ve katarakt gibi durumlarla başedilmeye çalışılmalıdır.

Günlük aktiviteler, hastanın kendine olan güvenini artırıcı ve hastanın çevreyi, en az düzeyde de olsa, kontrol edici özellikler taşımalıdır. Hastanın aktiviteleri hastanın istekleriyle ve kalmış olan yetenekleriyle uyumlu olmalıdır. Hasta aşırı uğraşlardan ve aşırı uyarılardan korunmalıdır. Öte yandan sosyal izolasyondan ve duyu yoksunluğundan da kaçınmalıdır.

Hastada uzun zamandan beri bulunan karakter özelliklerini değiştirme girişimlerinin yararı yoktur. Hastaya otoriter bir tutum içinde yaklaşılmamalıdır. Hiddet belirtileri, çabuk sinirlenme, saldırganlık gibi davranış belirtileri bunama rahatsızlığı kötüleştiği zaman daha belirgin hale gelebilir. Özellikle hastaya bakanların bu tip olumsuz duygusal belirtileri ve davranışları doğrudan doğruya kendilerine yönelmiş olarak değerlendirmemeleri gerekir.

Bilindiği gibi, yaşlı kişiler çoğu kez çeşitli sistemleri ilgilendiren rahatsızlıklar için çeşitli ilaçlar kullanırlar. Bu ilaçların, tedavi edebildikleri sorunlardan daha fazla sorunlar yaratabileceği düşünülmelidir. Bu açıdan, yaşlının aldığı tüm ilaçlar sık sık gözden geçirilmelidir.

Bunama hastasına yapılan psikolojik tedaviler

Psikolojik tedavilerin temelinde iki ana yaklaşım vardır: Yaşlının uyum yeteneklerini değiştirmek veya çevreye uyum sağlamasına çalışmak. Bunama sorunu olan hastanın yeni bir şeyi öğrenmesi zor olsa da, hastaya kendisine bakabilmesi için gerekli olan yeni bir şeyler öğretilebilir. Pratik olarak söylenirse hafif ve orta derecede demans belirtileri gösterenlerin zihinsel uyarılmayı içeren durumlarla karşı karşıya bırakıldıklarında bilişsel açıdan bir iyileşme gösterebilecekleri ortaya konmuştur. Bu tedavi şekline “realite oryantasyon” denir. Yaşlıya zaman, yer ve kişilerle ilgili oryantasyonu artırıcı uyarıların tekrar tekrar öğretilmesi temeline dayanır. Bu öğretme işlemine çevrede tanıdığı ve kullandığı eşyaların isimleri de eklenebilir.

Evde bakılan bunamalı hastalara, aile bireyleri hastanın bellek performansını artırıcı tüm uyarıları sürekli olarak verebilirler. Aile albümleri, fotoğraflar, belleği canlandırıcı diğer eşyalar hastanın odasına konulabilir. Hafifçe açık olan bir pencereden gelecek olan sesler, kuş cıvıldamaları, çocukların oynarken çıkardığı sesler yaşlı bunama hastasına yalnız olmadığını hissettirebilir, güven içinde olmasına yardım edebilir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>