Çöpleri yeniden kazanmak mümkün mü?

Hava, su, toprak… Olmazsa olmaz üç yaşamsal öğe. Bu üç öğeden oluşan  çevre hızla kirleniyor. Çevre kirliliğinin  önemli nedenlerinden biri ise atıklar.

Atık kağıtların toplanarak, geri dönüşüm işlemleri yardımıyla yeniden kullanıma sunulması, çevreci yaklaşımın sunduğu çözümler içinde en çok hayata geçirileni oldu. Ama ne yazık ki çevreye zarar veren atıklar kağıtla sınırlı değil. Başta sanayi atıkları olmak üzere, tıbbi atıklar, belediye atıkları, evsel atıklar, deniz trafiği, radyasyon gibi faktörler, gerekli önlemler alınmazsa kısa bir süre sonra dünyamızı yaşanmaz hale getirecek.

Bunları biliyor musunuz?

• Türkiye’de çöp miktarının yaklaşık yüzde 15-20’sini geri kazanılabilir nitelikli atıklar oluşturuyor.

• Ülkemizde her yıl 1 milyon ton kağıt gereksiz yere israf ediliyor.

• Bir büro elemanı yılda 81 kilo yüksek vasıflı kağıdı çöpe atıyor.

• Evsel katı atıkların yüzde 68’ini organik atıklar, kalan kısmını ise kâğıt, karton, tekstil, plastik, deri, metal, ağaç, cam ve kül gibi maddeler oluşturuyor.

• Çöpe attılan pillerin içindeki kimyasal maddeler, toprağa ve suya karışarak zehir olarak geri dönüyor.

Tıbbi atıklara dikkat!

Çevreyi kirleten en önemli etkenlerden biri sanayi atıkları. Sanayi kuruluşları; kimyasal atıkları ve havaya saçtıkları zehirli gazlarla atmosferin, suların (yeraltı suları, denizler, göller, ırmaklar) ve toprağın kirlenmesine neden oluyorlar. Buna karşılık alınacak en güzel önlem endüstriyel faaliyet gösteren kuruluşların atıklarının ve arıtma sistemlerinin yasa ve yönetmeliklerle denetlenmesi. Ancak dünyada pek çok ülkede, atıklara ilişkin uygulamalara dair sıkı yaptırımlar yok.

Çevre kirliliğine neden olan bir başka faktör de hastane atıkları. Hastanelerde oluşan tıbbi atıklar; ünitelerden kaynaklanan patolojik ve patolojik olmayan atıklar, enfekte atıklar, kimyasal ve farmosotik atıklar, idrar kapları ve acil servis atıklarından oluşuyor. Hastane atıklarının türlerine göre ayrı torbalarda toplanması gerekiyor. Tıbbi atıklar kırmızı, yemek atıkları ve büro atıkları mavi, geri kazanılabilen atıklar ise siyah renkli torbalarda biriktirilirse, çöpler toplandığında iş sadece her torbayı yerine ulaştırmaya kalıyor. Bu arada konuya ilişkin önemli ayrıntılar da var. Örneğin iğne uçlarının kırmızı torbalara atılmadan önce ayrı kutularda biriktirilmesi ya da tıbbi atıkların hastane dışında geçici atık deposunda depolanması önemli önlemler arasında yer alıyor.

Belediye atıkları, genellikle evlerden ve ticari kuruluşlardan dışarıya verilen atık sulardan, evsel atık sular ise geniş bir alana yayılmış pek çok küçük kaynaktan oluşuyor. Belediyeler bu atık suları kanalizasyon hatları vasıtasıyla toplayarak atık su arıtım tesislerine ulaştırıyor. Arıtma tesisinde arıtılan su yeniden kullanılır hale getiriliyor. Kanalizasyon sularının yarattığı su kirliliği, sağlıklı kanalizasyon sistemi ve arıtma tesislerinin olmadığı gelişmekte olan ülkelerde ciddi boyutlarda.

Asıl kontrol altında tutulması zor olan dağınık kirlilik kaynağı ise rüzgarlarla savrulan kirlilik. Rüzgarla savrulup dağılan kirleticiler arasında yollardaki tozlar, rastgele atılan çöpler, inşaat kalıntıları ve asit yağmuruna dönüşmüş egzos gazları var. Asbest, klorürler, bakır, siyanürler, hidrokarbonlar, kurşun, organik atıklar, fosfat ve çinko, rüzgarla savrulup sulara bulaşabiliyor. Bu tür kirlilikle başetmek de belediyelerin sorumluluğuna giriyor.

Bir başka kirlilik de denizlere atıklarını bırakan tankerler. Bu tankerlerin sanayi atıklarına oranla deniz kirliliğindeki payları düşük olmasına karşın, bu konuda da yasalarla belirlenen ciddi önlemlerin alınması gerekiyor.

Geri kazanım, geri dönüşüm

Çevre kirliliğini en aza indirmek için bireylere de önemli görevler düşüyor. Atıkların yeniden kullanılması, yakma vb. yöntemlerle enerji ya da yeni bir ürün elde edilmesi için ayrıştırılarak toplanmasına “geri kazanım”; atıkların fiziksel ve kimyasal işlemlerden geçirilerek tekrar hammadde ya da yeni bir ürüne çevrilmesine de “geri dönüşüm” deniyor. Bir başka deyişle, geri kazanım ve geri dönüşümle çöplerden akla gelmeyecek ürünler elde edilebiliyor. Örneğin kağıt atıkların tamamı geri dönüştürülebiliyor. Plastik ambalaj atıkları yıkanıp granül haline dönüştürülerek ikincil ürün üretiminde ham madde olarak kullanılıyor. Plastikten sera örtüsü, otomotiv sektöründe plastik torba, marley, pis su borusu, elyaf ve dolgu malzemesi, araba yedek parçası da üretilebiliyor. İşte bu çöpleri geri dönüşüm için ayrıştırmak da bireylerin sorumluluk alanına giriyor.

Öncelikle mümkün olduğunca az çöp üretmek, ayrıca kağıt, pil, cam, metal, plastik ambalajlar ve gıda atıklarını ayrı yerlerde biriktirmek gerekiyor. Çevrecilerin bir başka önerisi de, insan sağlığına zararlı kimyasal maddeler içeren temizlik ürünleri yerine, doğal bileşenlerden oluşmuş, çevreye zarar vermeyen ürünleri, kullanılıp atılan piller yerine doldurulabilenleri tercih etmek.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>