Doğal İlaçlarla Soğuk Algınlığı Tedavisi

Soğuk algınlığı hastalıklarından korunmada ve bu hastalıkların tedavisinde, bağışıklık sistemi üzerinde etkili, uçucu yağ, müsilaj veya saponin içeren bitkisel droglar (Bitkilerin ilaç olarak kullanılan kısımları) kullanılabilir.

Soğuk algınlığı hastalıklarından korunmada ve bu hastalıkların tedavisinde kullanılabilecek droglar dört grupta toplanabilir:

1. Bağışıklık sistemi (immün sistem)üzerinde etkili droglar:

Vücudumuza zarar verebilecek antijenleri tanıyan ve yoketmeye çalışan organların ve hücrelerin bütününe (bademcikler,timus bezi, dalak, lenf sistemi, akyuvarlar..)“bağışıklık sistemi” denir. Busistem vücudu hastalıklardan korur,hastalık ortaya çıktığında ise iyileşmeyisağlar. Pekçok bitki de bağışıklık sistemini korur, uyarıp kuvvetlendirir. C vitamini bakımından zengin bitkiler (kuşburnu,biber, turunçgiller vs.), soğan, sarımsak, zencefil, ekinazya, ceviz, Çingeveni, çörekotu, hidrastis, kedipençesi ve Sibirya ginsengi bunlardandır.

2. Uçucu (eterik) yağ içeren droglar:

Uçucu yağ içeren droglar veya uçucuyağlar, antiseptik (Mikrop çoğalmasını engelleyici) ve ekspektoran (Nefes açıcı) etkileri dolayısıyla soğuk algınlığı hastalıklarında ilk akla gelen ilaçlardır. En çok kullanılan uçucu yağ bitkileri şunlardır: adaçayı, anason, kekik, lavanta, mersin,nane, okaliptus, rezene. Uçucu yağ içeren droglardan veya uçucu yağlardan üç şekilde faydalanılır:

Ağızdan (dahilen) kullanım: Uçucu yağ içeren drogların ekstrelerinden (Droglardaki etkili maddelerin su, alkol, eter gibibir çözücüye geçirilmesi ve çözücünün kısmenveya tamamen uzaklaştırılmasıyla elde edilen öz; özüt, hülâsa, extract) hazırlanan tablet, şurup, damla gibi preparatlar dahilen, alışılmış dozlarda kullanıldığında yan etki göstermez.  Yüksek dozda alınan çam ve okaliptusyağları böbreklere, kekik yağı karaciğere zarar verebilir.

Buğu ( inhalasyon) : Uçucu yağlar su buharıyla sürüklenme özelliğine sahip olduğu için sıcak suya ilave edilince ortama yayılır ve nefes yoluyla alınması mümkün olur. Buğu, sıcak suya uçucu yağ damlatmak veya uçucu yağ içeren droğu doğrudan suya koymak suretiyle hazırlanır. Alkollü solüsyon ve merhemformundaki uçucu yağ preparatları da aynı maksatla kullanılabilir. Sentetik burun damlaları yerine uçucu yağ buğuları tercih edilebilir. Buğu tatbikinde şu hususlara dikkat edilmelidir:

  • Su, cildi yakmayacak sıcaklıkta olmalıdır.
  • Uçucu yağlar tahriş edici olduğuiçin buğu sırasında özellikle gözler korunmalıdır.
  • Çocuklarda ve yaşlılarda doğrudan tatbikten kaçınılmalı, buğu hastanın odasına önceden yerleştirilerek ilacın odaya dağılması sağlanmalıdır. Böylece, uçucu yağ konsantrasyonu seyreltilmiş olur.
  • Alerjik bünyeli ve astımlı kişiler buğu yapmamalıdır.
  • Mentollü preparatlar bebeklerde veiki yaşın altındaki çocuklarda solunumdolaşımsistemi hasarına sebep olabileceğiiçin kesinlikle kullanılmamalıdır.

Masaj: Uçucu yağlı merhemlerle göğsün ve sırtın ovulması soğuk algınlığı hastalıklarının tedavisinde çok faydalıdır. Bu uygulamayla cilde kan toplanır,vücut ısınır, terleme meydana gelir, böylece toksinler atılır. Bu merhemler emziren kadınlarda göğüs çevresine sürülmemelidir. Uçucu yağlarla hazırlanan bir soğuk algınlığı merhemi şöyledir;

  • Adaçayı yağı 2 ml
  • Nane yağı 2 ml
  • Okaliptus yağı 2 ml
  • Vazelin 50 gr

3. Müsilaj (Kıvamlı karışım) içeren droglar: Yumuşatıcıetki gösteren bu droglar solunum yolu mukozasını korur ve tahriş edici öksürüğe iyi gelir. Müsilajlı droglarla infüzyon (çay gibi kaynatmadan hassas demleme) hazırlanırken ısıtma yapılmaz. Drog veya drog karışımının üzerine soğuksu ilave edilir, bir süre bekletilir, arada sırada çalkalanır, süzülür, soğuk olarak veya hafi fçe ısıtılarak içilir. Bu işleme“maserasyon” adı verilir. Müsilaj içeren droglardan bazıları şunlardır: ebegümeci yaprağı, hatmi kökü, ıhlamur çiçeği, keten tohumu, mürver çiçeği, sığırkuyruğu çiçeği.

4. Saponin içeren droglar: Antifl ojistik (iltihap giderici) ve ekspektoran etki gösteren bu droglar özellikle bronşit ve sinüzit tedavisinde kullanılır. Saponin içeren droglardan bazıları şunlardır: çam yaprakları ve tomurcukları, çöven kökü, çuha çiçeği kökü, duvar sarmaşığı yaprağı, hercaimenekşe çiçeği, meyan kökü.

Soğuk algınlığı hastalıklarını önlemek mümkündür. Özellikle bağışıklık sistemi zayıf olanlar, risk grupları (okul, hastahane gibi kalabalık yerlerde bulunanlar), salgın durumlarında herkes, bağışıklık sistemini kuvvetlendirmek, temiz hava solumak,  günde 0.5-1 gr C vitamini almak, aşağıdaki üç çay reçetesinden birini hazırlayıp gün boyu içmek suretiyle bu hastalıklardan korunabilir.

  • Kuşburnu meyvesi (çekirdeksiz) 20 gr
  • Melisa yaprağı 20 gr
  • Mürver çiçeği 20 gr
  • Ahududu yaprağı 40 gr
  • Gül hatmi çiçeği 20 gr
  • Papatya çiçeği 20 gr
  • Ihlamur çiçeği 25 gr
  • Melisa yaprağı 25 gr
  • Papatya çiçeği 10 gr
  • Böğürtlen yaprağı 20 gr
  • Sinirliot yaprağı 20 gr
  • Kuşburnu meyvesi (çekirdeksiz) 50 gr

Bu drog karışımlarının herhangi birinden 3 yemek kaşığı alınır, üzerine 1 lt kaynar su ilave edilir, 5 dakika hafif ateşte ısıtılır, süzülür, balla tatlandırılır. (şeker hastaları tatlandırmadan içmelidir), günde 5-6 fincan içilir.
Hastalığın ilk belirtileri ortaya çıkar çıkmaz alınacak tedbirlerle ve yatak istirahatıyla hastalık hafif geçirilebilir. Bunun için yapılabilecekler şunlardır:
Öncelikle ayak banyosu yapılmalıdır. 1 lt kekik çayı ile 0.5 lt atkuyruğu çayı karıştırılır, sıcaklık 37°C’ye düşünce ayaklar bu banyoya sokulur, 10 dakika bekletilir, sonra iyice kurulanır ve önceden ısıtılmış çoraplar giyilir. Banyonun etkisi, dahilen alınacak ıhlamur
veya mürver çayıyla desteklenir. Her iki çay da hastayı terleterek toksinlerin atılmasına
yardımcı olur. Bu maksatla şöyle bir karışım çay da hazırlanabilir :
  • Sinirliot yaprağı 10 gr
  • Melisa yaprağı 20 gr
  • Mürver çiçeği 20 gr
  • Kuşburnu meyvesi (çekirdeksiz) 30 gr
  • Bal yeteri kadar
Kekik banyosu yapılabilir. 100 gr kekik ve 3 lt suyla hazırlanan infüzyon banyo suyuna ilave edilir, suyun sıcaklığı 35°-38°C olunca banyoya girilir, 10-15 dakika kalınır, sonra en az 1 saat dinlenilir.
Ağız-boğaz infeksiyonlarına karşı, adaçayı, kekik veya papatya çayıyla günde 3 defa gargara yapılır. Aşağıdaki reçeteye göre eczanede hazırlatılan karışımdan 10-20 damla 1 bardak ılık suya ilave ederek gargara yapmak daha etkilidir:
  • Beşparmakotu tentürü 5 ml
  • Mirra tentürü 5 ml
  • Ratanya tentürü 5 ml
  • Eterli kekik yağı 5 damla
Özellikle nezle başlangıcında, gece yatmadan evvel kekik veya papatya buğusu yapılır ve aşağıda tarifi verilen nezle çayından günde 3 fincan içilir:
  • Gül hatmi çiçeği 5 gr
  • Adaçayı yaprağı 10 gr
  • Söğüt kabuğu 10 gr
  • Böğürtlen yaprağı 11 gr
  • Ihlamur çiçeği 14 gr
  • Mürver çiçeği 14 gr
  • Papatya çiçeği 14 gr
  • Kuşburnu meyvesi (çekirdeksiz) 20 gr
Gül hatmi haricindeki droglar karıştırılır, bu karışımdan 3 tatlı kaşığı alınır, üzerine 250 ml su ilave edilip kaynatılır, 5 dakika hafif ateşte ısıtılır, balla tatlandırılır, gül hatmi çiçekleri ilave edilir, ılıklaşınca içilir.
Soğuk algınlığı hastalıklarında çocukların ateşi yetişkinlerden daha hızlı yükselir. Böyle durumlarda ıhlamur çiçeği ve mürver yaprağı faydalıdır. Aynı irilikte ufalanmış ıhlamur ve mürver karışımından 2 tatlı kaşığı alınır, 100- 150 ml sıcak suda 10 dakika bekletilir, ılık içirilir.
Soğuk algınlığı hastalıklarında, özellikle bronşitte öksürüğün tipine göre hazırlanan çaylar tedaviyi destekler ve kişiyi rahatlatır.
Tahriş edici öksürük: Günde 3 defa birer fincan hatmi çayı veya İzlanda yosunu çayı tatlandırmadan içilir veya aşağıdaki iki karışımın herhangi birinden 2 tatlı kaşığı alınarak 250 ml suyla çay hazırlanır, balla tatlandırılıp içilir:
  • Ahududu yaprağı 20 gr
  • Hatmi kökü 20 gr
  • Melisa yaprağı 20 gr
  • Sinirliot yaprağı 20 gr
  • Ebegümeci yaprağı 10 gr
  • Kekik herbası10 10 gr
  • Mürver çiçeği 10 gr
  • Öksürükotu yaprağı 20 gr
  • Ebegümeci çiçeği 20 gr
Tahriş edici öksürüğe karşı hatmi şurubu da kullanılır. Bu şurup eczanede hazırlatılabileceği gibi evde de hazırlanabilir. 2.5 gr hatmi kökü orta irilikte doğranır, soğuk suyla yıkanır, cam kavanoza alınır, üzerine 2 ml alkol ve 42ml su konur, sık sık çalkalanarak 3 saat maserasyonda bekletilir, tülbentten süzülür, isteğe bağlı miktarda şeker ilave edilir ve erimesi için hafi fçe ısıtılır, içileceği zaman kısık ateşte ılıklaştırılır.
Balgamlı öksürük: Aşağıdaki üç reçeteden herhangi birine göre hazırlanan çay, günde 4-5 defa 1 fincan içilir, arzuya göre balla tatlandırılabilir :
  • Gül hatmi çiçeği 10 gr
  • İzlanda yosunu 20 gr
  • Kuşburnu meyvesi (çekirdeksiz) 20 gr
  • Mürver çiçeği 20 gr
  • Papatya çiçeği 20 gr
  • Çuhaçiçeği kökü 30 gr
  • Rezene meyvesi (kıyılmış) 30 gr
  • Sinirliot yaprağı 30 gr
  • Ebegümeci yaprağı 10 gr
  • Ihlamur çiçeği 10 gr
  • Kekik herbası 10 gr
  • Melisa yaprağı 10 gr
  • Papatya çiçeği 10 gr
  • Çuhaçiçeği kökü 20 gr
  • Sığırkuyruğu çiçeği 20 gr
  • Sinirliot yaprağı 30 gr
  • Melisa yaprağı 10 gr
  • Çuhaçiçeği kökü 20 gr
  • Ihlamur çiçeği 20 gr
  • Papatya çiçeği 20 gr
Balgamlı öksürükte anasonlu amonyak likörü de oldukça etkilidir. Bu ilaç eczanede hazırlatılmalıdır. 1 gr anason yağı 24 gr alkolde çözdürülür, içine 5 gr amonyak ilave edilir, günde birkaç defa az miktarda suya 20 damla konularak içilir. Şeker hastası olmayan kişiler kesme şekere damlatarak da alabilirler.
Boğmaca: Balla tatlandırılmış kekik çayından günde 1-2 defa bir-iki fincan
içilir. Gece yatmadan evvel kekik buğusu ve haftada 2-3 defa kekik banyosu yapılır. Boğmacaya karşı kullanılabilecek bir diğer çay reçetesi şöyledir:
  • Papatya çiçeği 20 gr
  • Kekik herbası 30 gr
  • Sinirliot yaprağı 30 gr
Hastalığın seyrinde üç gün içinde farkedilir bir iyileşme olmazsa, yüksek ateş, iltihaplı balgam, şiddetli baş ağrısı gibi belirtiler varsa bakteriyel infeksiyondan şüphelenmeli ve hekime gidilmelidir.

Yrd.Doç.Dr. Aslan Kalafatçılar
Celal Bayar Üniversitesi Alaşehir Meslek Yüksekokulu
Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Bölümü

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>