İlkyardım

İnsanların yaşamın her döneminde ve her ortamda kazaya uğrama ve hastalanma riski var. Bu risklerin ne zaman gerçekleşeceği bilinemeyeceği, her ortamda profesyonel bir sağlık görevlisi bulunamayacağı için, ilkyardım bilgilerinin toplum genelinde yaygınlaşması oldukça önemli. Kaza ve yaralanmalarda yaşamın sürdürülmesi, sakatlanmaların önlenmesi ve iyileşme süresinin kısaltılmasında doğru uygulanan ilkyardımın önemi çok büyük.

Ev ve iş kazaları, trafik kazaları, doğal afetler ve hastalanmalarda doğru zamanda ve doğru yöntemlerle ilkyardımda bulunulmadığı için yaşamını yitiren ya da sakat kalan pek çok insan bulunuyor. Bilimsel çalışmalar, herhangi bir felaket durumunda olaydan etkilenen insanlara ilk müdahalenin %73′ünün olay yerinde bulunanlar tarafından yapıldığını gösteriyor. Kazalarda bu oran %90′a kadar çıkıyor. Kazalarda ölümlerin %10′unun ilk beş dakika içerisinde, %50′sininse ilk yarım saat içinde meydana geldiği biliniyor. Uzmanlar, kaza yerinde ilk beş dakika içerisinde etkili bir ilkyardımın uygulanmasıyla ölümlerin yaklaşık yarısının engellenebileceğini belirtiyor.

Tüm bu nedenlerden dolayı ilkyardım bilincinin toplum genelinde yaygınlaştırılması ve eğitimlerin yaygınlaştırılması oldukça önemli. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak 2002 yılında yürürlüğe giren ilkyardım yönetmeliğine göre tüm kurumlarda 20 kişiden birinin, riskli işyerlerindeyse 10 kişiden birinin ilkyardım eğitimi alması zorunlu kılınıyor.

İlkyardım nedir?

Ülkemizde “acil yardım” ve “ilkyardım” ifadeleri genellikle birbirlerinin yerine kullanılabiliyor. Oysa bu iki kavram arasında çok önemli farklar bulunuyor. “Acil yardım” tanımının, sağlık profesyonelleri tarafından gerekli donanım kullanılarak yapılan tıbbi müdahaleler için kullanılması gerekiyor. “İlkyardım” ifadesiyse kaza ya da hastalanma durumunda, sağlık personeli olay yerine gelene kadar hasta ya da yaralının daha da ağırlaşmasını engellemek için herhangi bir tıbbi ilaç ya da alet kullanmadan yapılan müdahaleleri tanımlıyor.

Kalp krizi, şeker hastalığı, sara krizi vb. hastalıklar ya da iş kazası, trafik kazası, boğulma, yangın, deprem, su basması, ev kazaları vb. durumlar sonucunda sağlığı tehlikeye girmiş olan kişilere olay yerinde, eldeki olanakları kullanarak, durumunun kötüleşmesini engellemek, hasta ya da yaralıya sağlık personeli gelene ya da sağlık kuruluşuna ulaştırılana kadar zaman kazandırmak için yapılan müdahaleler ilkyardım kavramının içerisinde değerlendiriliyor.

Bütün bu nedenlerle ilkyardım eğitimi almış kişilerin toplum genelinde yaygınlaşması oldukça önemli. Fakat ilkyardım uygulayacak kişilerin mutlaka doğru bir eğitim almış olması, hasta ya da yaralıya zarar vermeyecek müdahalelerin neler olduğunu iyi bilmesi gerekiyor.

İlkyardımın temel özellikleri

İlkyardım uygulamalarının temel amaçları; felakete, kazaya uğrayan ya da aniden hastalanan kişinin yaşamının korunması ve sürdürülmesini sağlamak, durumun kötüleşmesini engellemek ve iyileşmeyi kolaylaştırmaktır.

İlkyardım uygulayan kişilerin bazı temel özelliklere sahip olması beklenir. Bu özelliklerden ilki sakin ve telaşsız olmak ve hastayı sakinleştirmek. Bunun ardından çevreyi gözden geçirerek tehlike yaratan bir durumun olup olmadığının belirlenmesi geliyor. Çünkü ilkyardımcının kendi can güvenliğini de tehlikeye atmaması gerekiyor. Olay yerinde bulunan diğer kişilerin, durumun özelliğine göre sağlık kuruluşları, itfaiye, güvenlik gibi kurum  ve kuruluşlara haber vermelerinin organize edilmesi ilkyardımcının yapması gereken işler arasında yer alıyor. Hastanın durumunun değerlendirilmesi ve en uygun ilkyardımın yapılmasının ardından en hızlı şekilde profesyonel sağlık ekibine ya da kuruluşuna ulaşmanın sağlanmasıyla ilkyardımcının görevi sona ermiş oluyor.

İlkyardımcının yaptığı temel müdahaleler

İlkyardım uygulayan kişinin müdahaleleri genellikle kazazedenin ya da hastanın sağlık durumunun daha kötüleşmesini engelleyecek uygulamalardan oluşuyor. Başa gelen kaza, felaket ya da hastalığın özelliklerine göre, soluk yolunun açılması, solunumun düzeltilmesi, kan dolaşımı etkinliğinin sağlanması gibi müdahaleler gerekli olabiliyor.

Örneğin kazaya uğramış kişilerin ağzında bulunan toz, toprak, kırık, takma diş vb. yabancı cisimlerin çıkartılması, bilinci kapalı kişilerin dilinin arkaya düşüp hava almayı engellemesi durumunda başın geriye itilerek çenenin yukarı kaldırılmasıyla soluk yolunun açılması, gerektiğinde yapay solunum uygulanması gibi müdahalelerin ilkyardım uygulayan kişiler tarafından yapılması gerekebiliyor.

Bazı durumlarda bayılan kişilerin elbiselerinin boyundan, göğüsten ve karından gevşetilmesi, hastanın düz bir yere sırtüstü yatırılarak ayaklarının yukarı kaldırılması yoluyla kan dolaşımının düzeltilmesi, gaz zehirlenmelerinde hastanın temiz hava almasının sağlanması vb. basit uygulamalar bile hayat kurtarıcı olabiliyor.

İlkyardım eğitimi nereden alınır?

İlkyardım yönetmeliği, ilkyardım eğitiminin ruhsatlı eğitim merkezlerince verilmesini zorunlu tutuyor. Ülkemizde ilkyardım eğitimini yaygın olarak gerçekleştiren ve ilkyardım bilincinin geliştirilmesi için çalışan kuruluşlar arasında Kızılay ilk sırada geliyor. Türk Kızılayı, 1960′tan bu yana afet ve kazalar sonrasında oluşan zararların en aza indirilmesi için ilkyardım eğitimleri veriyor. Ülkemizdeki ilkyardım eğitimleri 2000 yılından bu yana Avrupa standartlarına ulaştırılmış durumda. Halen 24 il merkezinde 35 merkezde ilkyardım eğitimleri sürdürülüyor.

Türk Kızılayı, üyesi olduğu Uluslararası Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri Federasyonu ve Avrupa İlk Yardım Eğitim Referans Merkezi ile işbirliği içerisinde, ilkyardım eğitim programlarını uluslararası standart ve kriterlere uygun hale getirmek için çalışıyor. Bu program kapsamında, Kızılay ve gönüllü sağlık personelinden oluşan 906 kişiye “İlkyardım Eğitimcisi Eğitimi” verildi. Yetiştirilen bu eğitimciler aracılığıyla ülke çapında yaklaşık 40 bin kişi ilkyardım eğitiminden geçirildi.

İlkyardım eğitimi almak isteyen kişiler bulundukları ildeki Kızılay şubelerine ya da Türk Kızılayı İlk Yardım Eğitim Merkezleri’ne başvurabiliyor. Kızılay’ın eğitim merkezleri tarafından eğitimleri başarıyla tamamlayanlara verilen sertifikaların uluslararası geçerliliği bulunuyor.

Ayrıntılı bilgi için:

www.kizilay.org.tr

www.ilkyardim.org.tr

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>