Uyku sorunları neden kaynaklanır?

(Resim: Henri Rousseau, La tzigane endormie)

Günümüzde uykusuzluk en sık rastlanan şikayetlerin başında gelir. Endüstri ülkelerinde yaşayan insanların, %12-15’inde uyku bozukluğu vardır. Uyku sırasında soluk alıp vermede yaşanan rahatsızlık ise hastalıkların en ciddisidir. Uyku bozukluklarının kişisel, sosyal ve toplumsal birçok sonucu olabilir. Örneğin vardiyalı çalışma sistemi iş zamanında dikkatin azalmasına neden olduğu için pek çok endüstriyel felaketin ortaya çıkmasına yol açmış olabilir.

Tüm canlılar, dünyanın dönüşünün ve iç dünyalarının etkisiyle düzenli dinlenme ve aktivite zamanlarına ihtiyaç duyarlar. Birçok insanda uyku bozuklukları beynin iç saatinin günün zamanını doğru olarak hesaplayamamasından ya da iç saatle dış dünyanın şafak ve akşam vakitlerini senkronize edememesinden dolayı olur. Yaşantımız doğal yaşamdan uzaklaştıkça beynimizin iç saati ve dış dünyanın saati arasındaki farklılıklar artar. Bu farklılıklar kendini uyku bozuklukları olarak gösterebilir.

Uyku nedir?

Uyku organizmanın dış dünya ile alışverişinin, algılarının ve tepkilerinin kaybolduğu geriye dönüşümlü bir davranış ve bilinç durumudur. Uyku aslında aktif bir süreçtir. Örneğin, büyüme hormonu gibi bazı hormonlar uyku sırasında salgılanmakta ya da gündüz algılanan yaşantılar uyku esnasında belleğe kaydedilmektedir. Uykunun insan bedeni üzerinde çeşitli işlevleri vardır. Bunlardan en önemlisi bedenin restorasyonu ve yeni bir güne hazırlanmasıdır.

Uykusuzluk nedir?

Uyku bozuklukları, uykusuzluk, aşırı uyuma, uykunun başlaması ve sürdürülmesi ile ilgili bozuklukları içerir. Burada uykunun hem miktarı, hem kalitesi hem de ortaya çıkış zamanlarıyla ilgili çeşitli değişiklikler vardır. Uykusuzluk, kişinin uykuya dalma, uykusunu sürdürme, uykunun günün gerekli uyku zamanında uyunamaması ya da dinlendirici olmayan bir şekilde uyunmasıdır. Bunun sonucunda vücut dinlenerek yeni bir güne hazır hale gelemez.

Neden uykusuz kalırız?

Psikolojik gerginlikler ve yaşanan çatışmalar kişi üzerindeki baskıyı artırdıklarından, uykuya dalabilmek için gerekli gevşemeye, dolaylı olarak da uykuya engel olabilirler. Ayrıca, gece uyaranların azalması kişinin kendi kendisiyle ya da gün içinde bastırdığı bilinçli ve bilinç dışı sorunlarla karşı karşıya gelmesi ya da hesaplaşmasına neden olduğundan, bunlarla uğraşması sonucunda kişinin uykuya dalması engellenebilir. Öte yandan, özellikle öfke, kızgınlık gibi duygularını sağlıklı biçimde dile getiremeyip bastıran kişilerde, bastırılmış bu duygular da kişinin uyarılmışlık düzeyini artırarak uykuya dalmasına engel olabilir.

Uykusuzluk nedenleri tıbbi olarak şu beş ana kategoride değerlendirilebilir:

- Fizyolojik; örneğin, vardiya değişikliği,

- Fiziksel; örneğin, tıbbi bir hastalık,

- Psikiyatrik; örneğin, depresyon, anksiyete,

- Psikolojik; örneğin, psikososyal sorunlar,

- Farmakolojik; örneğin, ilaç, alkol alınması.

Çok mu uyuyorum?

Kişinin aşırı uyuması hali, genellikle 15 ila 30 yaşlarında başlayan, hemen her gün izlenen uyku dönemleri ya da gündüz uyku dönemleri şeklinde, aşırı uyuma ile kendini gösteren uyku bozukluğundan kaynaklanır. Bir kişide aşırı uykudan bahsedilmesi için, aşırı uykulu olma durumunun toplumsal ve mesleki alanlarda şahsın işlevsellik düzeyini bozması gereklidir. Genel olarak toplumda %5 ila %10 oranında ortaya çıkan bu aşırı uyuma bozukluğu kişinin günlük yaşamında da sorunlar yaşamasına neden olabilir. Profesyonel aktivitelerini engelleyip kişinin üretkenliği azalabilir, aile ve sosyal ilişkileri bozulabilir, iş ve trafik kazalarına yol açabilir. Diğer kişilerle olan ilişkilerde ve meslek hayatınızda aksaklıklara yol açmadıkça merak etmeyin siz aşırı uyumuyorsunuz.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>