Uyuşturucu madde bağımlılığı

Birleşmiş Milletler Madde Kontrol Programı’nın (UNODC) verilerine göre 2007 yılında dünya genelinde 200 milyon kişi uyuşturucu madde kullanıyor. Bu rakam dünya nüfusunun yaklaşık %3′üne tekabül ediyor. Emniyet Genel Müdürlüğü’ne bağlı Türkiye Uyuşturucu ve Uyuşturucu Bağımlılığı İzleme Merkezi’nin (TUBİM) 2006 ve 2007 tarihlerinde yayınladığı ulusal raporlara göre Türkiye’de alkol ve sigara dışında kalan bağımlılık yapıcı madde kullanan kişilerin genel nüfusa oranı %0,3. Ömrü boyunca en az bir kez madde kullanan kişilerin oranıysa %1,3 olarak tespit ediliyor. Türkiye’deki oranlar dünyayla karşılaştırıldığında düşük görünüyor olabilir. Ancak gençler arasında uyuşturucu kullanımı giderek yaygınlaşıyor. TBMM Araştırma Komisyonu’nun 2006 yılında 60 ildeki okullarda yaptırttığı araştırmaya göre gençlerin %2,9′u son üç ay içinde madde kullandığını belirtiyor.


Dünyada kullanılan maddelerin çeşitleri ve miktarları bölgeye ve ülkelere göre değişiyor. Birleşmiş Milletler Madde Kontrol Programı’nın (UNODC) yayınladığı raporlara göre dünya çapında toplam 180 milyon kişi uyuşturucu kullanıyor. Uyuşturucular arasında esrar 141 milyon kişi ile en çok kullanılan uyuşturucu. UNODC’nin raporuna göre, sentetik uyuşturucuların kullanımı çok hızlı bir artış gösteriyor. Tüm dünya çapında 30 milyon kişi sentetik uyuşturucu kullanıyor. Bunlar arasında Extacy, sanayileşmiş ülkeler arasıda en fazla kullanılan madde.
Amerika kıtasında esrardan sonra en yaygın olarak kullanılan uyuşturucu kokain. Dünya çapında toplam 13 milyon kişi kokain kullanıyor. UNODC’nin tahminlerine göre, Avrupa ve Asya’da toplam 8 milyon kişi afyon kökenli uyuşturucuları kullanıyor. Bazı afyon üretilen bölgelerde bu maddeden üretilen uyuşturucuların daha yoğun olarak kullanıldığı gözleniyor.
Avrupa Birliği’nin 2003 yılında yayınladığı madde bağımlılığı hakkındaki rapora göre; gençler arasındaki uyuşturucu kullanımı 1990′lı yıllardan sonra büyük bir artış gösteriyor. Yüksek boyutlardaki uyuşturucu kullanımı, yüksek oranda şiddet ve suç, HIV/AIDS hastalıklarına yakalanma oranının yüksekliği, sosyal yapıda çökme gibi problemleri beraberinde getiriyor. Rapora göre; uyuşturucu kullanımı toplumun bazı kesimlerinde daha yaygın olmasına rağmen, toplumun her kesiminden uyuşturucu bağımlısına rastlanabiliyor. Erkekler kadınlara, evliler bekarlara, şehirde yaşayanlar kırsal kesimde yaşayanlara, gençler yaşlılara oranla daha fazla uyuşturucu kullanıyor.

Gençlerin madde kullanımına başlama nedenleri
Gençler arasında madde kullanımının yaygınlaşmasının çeşitli nedenleri var. Madde kullanımına başlamanın en yaygın nedenlerinden biri merak duygusu. Bu nedenle gençlerin maddeye ulaşmasını zorlaştırıcı çeşitli önlemlerin alınması ve madde kullanımına karşı bilinçlendirici faaliyetlerin gerçekleştirilmesi şart.
Uyuşturucu madde kullanımı, toplumdaki sosyal ve ekonomik sorunların bir yansıması gibi görünüyor. Madde kullanan çocuk ve gençlerde sorunlu aile ilişkilerinin yaygın olduğu gözleniyor. Ebeveynlerin baskıcı tavırları, aile içi şiddet uygulayan ya da sosyopat özellikleri olan baba, ailede madde kullanımının olması gibi nedenler gençlerin madde kullanmaya daha eğilimli olmalarına yol açabiliyor. Kırdan kente göçün yarattığı sosyal problemler, şehir hayatındaki çeşitli sıkıntıların yarattığı stres ve kuşak çatışması da bağımlılık yapıcı maddelerin kullanımının yaygınlaşmasının nedenleri arasında sayılıyor.

Bağımlılık nasıl oluşuyor?
Bağımlılık, bir maddenin yaşamı ve sağlığı olumsuz etkilemesine karşın kullanımının devamı ve madde alma isteğinin durdurulamaması durumuna deniyor. Madde kullanımı sonucunda yaşanan geçici rahatlama, tatmin ya da haz alma durumu ise “sahte iyi oluş hali” olarak tanımlanıyor. Yaşanan bu sahte iyi oluş hali nedeniyle madde kullanan kişiler aynı durumu tekrar yaşayabilmek için madde kullanımına devam eder, bu psikolojik bağımlılık evresinin ardından yavaş yavaş fiziksel bağımlılık başlar.
Madde kullanımı genellikle merak nedeniyle başlıyor. İlk kullanımın ardından korkusunu yenen kişi aynı sahte iyi oluş halini yaşamak için tekrar madde kullanmak isteyebiliyor. Madde kullanımımının ilk evrelerinde fiziksel bağımlılık gelişmemiş olduğu için kullanan kişiler madde kullanımından kolayca vazgeçebileceklerini düşünüyor. Ancak bir süre sonra fiziksel bağımlılık da gelişmeye başlıyor. Kişi bağımlı olduğunu farkettiğinde genellikle geç kalınmış oluyor. Aynı etkinin sağlanması için her geçen gün biraz daha fazla madde kullanmak gerekiyor. Madde kullanamayan bağımlı birey, huzursuzluk, kaygı gibi çeşitli yoksunluk belirtileri göstermeye başlıyor.
Bağımlılığın daha ilerleyen evrelerinde madde kullanılmaması durumunda krizler ortaya çıkmaya başlıyor. Yoksunluk belirtilerinin yanısıra ağrılar, kramplar ve halüsinasyonlar görülmeye başlanıyor. Bu noktadan sonra bağımlı, madde kullanmayı bırakmak istese dahi kolaylıkla başaramayabiliyor.
Madde bağımlılığının fiziksel etkilerinin yanısıra psikolojik, sosyal ve ekonomik etkileri de var. Madde kullanan kişinin psikolojik dengesi bozulmaya ve sosyal çevresinde sorunlar yaşamaya başlar. Çaresizlik, yalnızlık ve umutsuzluk gibi duygular ortaya çıkar, bağımlı kişi depresyona girer. Bu sorunları uzun süre yaşayan insanların kişilik özelliklerinde de değişimler gözlenmeye başlayabilir. Madde kullanımının getirdiği ekonomik yüklerse sorunun bir başka yüzüdür. Bağımlı kişi yavaş yavaş ekonomik yönden de çöküntüye uğramaya başlar.
İnsanların maddeye bağımlı olmasında çeşitli faktörler rol oynayabiliyor. Uzmanlar, çeşitli maddelere bağımlı olan insanların ruh hallerinde ortak birtakım özellikler olduğunu belirtiyor. Kendini değersiz hissetme, sorunları çözme konusunda yetersiz hissetme gibi duygular içerisinde olan, özsaygısı düşük kişiler alkol, uyuşturucu vb. madde bağımlılığına daha yatkın oluyor. İçinde bulunulan çevrenin de etkisi büyük. Madde kullanımının fazla olduğu, bağımlılık yapıcı maddeye ulaşmanın kolay olduğu çevrelerde bulunanlar arasında bağımlılığa daha sık rastlanıyor. Bağımlılığın şiddedi kullanılan maddeye göre de değişebiliyor. Kimi maddelerin bağımlılık yapıcı özellikleri diğerlerine göre daha fazla. Bir madde sahte iyi oluş halini ne kadar kısa sürede ve şiddetli olarak ortaya çıkartıyorsa, bağımlılık yapma riski de o kadar fazla oluyor.

Bağımlılık yapan maddeler çok çeşitli
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), “uyuşturucu bağımlılığı” yerine “madde bağımlılığı” terimini kullanmayı tercih ediyor. Çünkü çok bilinen esrar, eroin, afyon gibi uyuşturucu maddelerin yanısıra sentetik olarak üretilen pek çok uyuşturucu-uyarıcı vb. madde, halüsinojenler ya da uçucu maddeler gibi asıl işlevi başka olan maddelerin kötüye kullanımı da olabiliyor. Bu nedenle uyuşturucular, alkol, sigara, uçucu maddeler, sentetik uyuşturucu-uyarıcı maddeler vb. tüm maddelere karşı olan bağımlılığı “madde bağımlılığı” olarak bir başlık altında toplamak mümkün.

Bağımlılık yapan maddelerin ortak özellikleri
• En önemli ortak özellik bağımlılık yapan maddelerin keyif verici özellikleridir. Keyif vericilik maddenin tercih edilmesinde pekişirici rol oynar.
• Bağımlılık yapan maddelerin tümünde bir süre sonra kullanılan maddeyi şiddetle arzulama ve elde edilemediğinde kendini kötü hissetme gibi duygular ortaya çıkar.
• Söz konusu maddelerin çoğunda varolan en önemli özelliklerden biri de tolerans gelişmesidir. Vücut kullanılan maddeye alıştığı için yavaş yavaş aynı miktarda madde aynı etkiyi göstermemeye başlar. Kullanılan maddeye ve doza göre değişen tolerans gelişimi bağımlının dozu artırmasına yol açar.
• Bir başka ortak özellik de yoksunluk sendromudur. Kullanılan maddenin ani olarak kesilmesine bağlı olarak ortaya çıkan yoksunluk sendromu bağımlı için, acı verici bir durumdur. Bağımlılarda madde kullanımının sürdürülmesinin temel nedenlerinden biri de yoksunluk belirtilerinden kaçınma isteğidir.
• Bağımlılık yapan maddenin sürekli olarak tüketilmesi, kullanılan maddeye, doza ve kişiye göre değişen niteliklerde fiziksel ve ruhsal rahatsızlıklara yol açar.

Bağımlılıktan nasıl kurtulunur?
Bağımlılığın tedavisinde iki önemli nokta var: Bağımlı kişinin tedavi olmaya ve bağımlılıktan kurtulmaya istekli olması ve bağımlılığın erken aşamalarda teşhis edilerek tedaviye başlanması. Erken teşhis edilemeyen vakalarda tedavi süresi oldukça uzun ve sancılı olabiliyor.
Bağımlılığın tedavisi, tedavi ve rehabilitasyon olmak üzere iki aşamada gerçekleştiriliyor. Tedavi aşamasında bağımlı, maddeden uzaklaştırılarak yoksunluk belirtilerinin önünün alınması için savaşılıyor. Bu sırada vücutta uyuşturucu maddenin yaratmış olabileceği fiziksel hasarlar tedavi ediliyor. Bağımlının maddeye bir daha ihtiyaç duymaması için ilaç tedavileri yapılıyor. Uyuşturucu madde vücuttan uzaklaştırılıp yoksunluk belirtileri ortadan kalktıktan sonra tedavinin ikinci aşaması olan rehabilitasyon sürecine geçiliyor. Bağımlı bireyin topluma yeniden kazandırılması için kendine olan güveninin yeniden kazandırılması, yeni uğraşlar veya hobiler edinmesi, sosyal beceri eğitimleri gibi rehabilitasyon süreçleri yaşanıyor. Bağımlı kişi, uzmanlardan yardım almanın yanısıra, kendisi gibi bağımlılıktan kurtulmaya çalışan bireylerden oluşan grupların içerisinde yardımlaşarak sorunlarını çözmeye çalışıyor. Grup terapisinde bağımlılar, bağımlı olma nedenlerini ve bağımlılıklarıyla baş etmek için geliştirdikleri yöntemleri birbirleriyle paylaştıkları için oldukça yararlı sonuçlar alınabiliyor.
Tedavinin tamamlanmasının ardından yaşanan süreçler de oldukça önemli. Bağımlılıktan yeni kurtulmuş olan bireyin, bağımlıyken sahip olduğu çevreye dönmesi önerilmiyor. Çünkü kişi bağımlılıktan kurtulduktan bir süre sonra, bağımlıyken yaşadığı sorunları unutup maddenin yarattığı sahte iyi oluş halini yeniden özleyebiliyor. Bağımlıyken varolduğu çevreyle iletişime devam etmek bu durumu kolaylaştırabiliyor.

Korunmanın en iyi yolu nedir?
Madde bağımlılığı konusunda çalışan uzmanların üzerinde ısrarla durduğu önemli bir uyarı var: Madde bağımlılığından kurtulmanın en iyi yolu madde kullanımına hiç başlamamak. Bu nedenle ailelere, eğitim kurumlarında çalışan öğretmen ve diğer görevlilere ve yetkili kurumlara düşen çok önemli görevler var. Toplumda uyuşturucu bağımlılığının yaygınlaşmasını önlemek için ilk alınması gereken önlemlerden biri maddeye ulaşılmasını engellemek. Bunun ardından çocuk ve gençlerin madde kullanımı konusunda bilinçlendirilmesi, ailelerin çocuk ve gençlerin madde bağımlılığından uzak tutulması için nasıl davranılması gerektiği konusunda bilgilendirilmesi geliyor.
Madde bağımlılığından mustarip kişilerin, ailesi ve sosyal çevresiyle sorunları olan, iş yaşantısı ve özel yaşantısı içerisinde ağır stres yükü altında kalan, kendisini değersiz hissetme, sorun çözmede yetersiz hissetme gibi duyguları yaşayan, kendisine olan saygısı düşük kişiler olduğu biliniyor. Her türlü bağımlılıktan kurtulmanın yolu biraz da bu sorunları çözmekten geçiyor. Gerek sosyal-ekonomik sorunların çözülmesi, gerekse eğitim, bilgilendirme-bilinçlendirme gibi yollarla toplumdaki tüm bireylerin daha donanımlı hale getirilmesi toplumu madde bağımlılıklarından korumanın en iyi yolu.

2 yorum

  1. Oğlum askerden 2009 askerden geldikten sonra bir üre işsiz kaldı. biz aile olarak ona her zaman kolladık. yaşadığı mahalle sokağında bir bankanı sokakta işsiz insanlara dağıttığı kredi kartını alıyor, daha sonra. kredi kartının limiti doluyor ödeyemeyince. aynı bankadan kredi çekiyor. ardından tekrar kredi çekiyor.. çekiln bu krediler olduğu gibi esrar alımında kullanılıyor. oğlum şimdi esrar bağımlısı. ve banka eve 3 tane icra çıkarıyor. oğlum bunlara itiraz etti. simdilik icra durdu. mahkeme sonucuna kaldı.
    Çocuklarımızı bu şekilde uyuşturucu batağına çeken bankalar var oldukça gençlik zehirlenmeye devam edilecek.
    Oğlum esrar kullanıyor yani ot oğlumu Bu zehirden kurtarmam için ne yapmalıyım? bu konuda yardımcı olurmnusunuz?

    • muzaffer erbaş

      reis sen oğlunun esrar bağımlısı olduğundan mı bahsediyorsun.o bir bağımlılık değil.o sadece fantazi.sen kimyasalın içine düşmüş bizlerin yaşadıklarını bir bilsen.rahat oturmak, rahat yatmak,rahat yaşamak için.yani sadece senin yaşadığın gibi normal olabilmek için.günde 4 kez aşındırmadık kapı.vurulmadık pencere.verilmedik para bırakmıyoruz.esrar çok basit.olayı kafanda büyütme yani moruk.bir gün 2 çizgi kokain al.ve tam nevede oldugumuzu gör.anlatmakla olmaz.hayat çok zor.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>